Puszcza Białowieska to jeden z nielicznych w Europie ekosystemów leśnych, który zachował cechy lasu pierwotnego. Jej centrum stanowi Białowieski Park Narodowy (BPN) – obiekt wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Park liczy ok. 10 500 ha, natomiast cały kompleks Puszczy po obu stronach granicy polsko-białoruskiej to obszar przekraczający 140 000 ha.
Strefy dostępności – co to oznacza w praktyce
Białowieski Park Narodowy podzielony jest na strefy ochrony o różnych reżimach. Strefa ścisłej ochrony – największy w Europie nizinny rezerwat lasu pierwotnego o powierzchni ok. 4747 ha – dostępna jest wyłącznie z licencjonowanym przewodnikiem BPN. Grupy mogą liczyć maksymalnie 20 osób. Wejście na własną rękę jest zakazane.
Jak zorganizować wycieczkę do strefy ścisłej
- Rezerwacja przewodnika na stronie BPN: bpn.com.pl
- Bilety wstępu do parku dostępne w kasie przy siedzibie parku w Białowieży
- Wyjście wyłącznie po wyznaczonych trasach z przewodnikiem
- Zakaz fotografowania przy użyciu statywów bez zezwolenia
Poza strefą ścisłą turyści poruszają się po wyznaczonych ścieżkach i szlakach rowerowych. Teren otaczający rdzeń parku (część leśna Nadleśnictwa Białowieża) jest dostępny na szlakach oznakowanych przez PTTK.
Żubr europejski – gatunek-symbol Puszczy
Białowieska populacja żubra (Bison bonasus) jest częścią programu restytucji tego gatunku, który w stanie dzikim wyginął w latach 20. XX wieku. Żubry powróciły tu w 1952 roku. Dziś polsko-białoruska populacja liczy kilka tysięcy osobników i jest jedną z największych wolno żyjących na świecie.
Spotkanie żubra na szlaku jest możliwe, ale wymaga ostrożności. Zwierzę nie jest oswojone – podchodzenie bliżej niż na odległość 30 metrów jest niebezpieczne. BPN prowadzi punkty obserwacyjne z wieżami widokowymi poza strefą ścisłą.
Wartości przyrodnicze – co wyróżnia Puszczę
W strefie ścisłej BPN dominują wielowiekowe dęby szypułkowe, lipy drobnolistne i graby. Część starych drzew ma ponad 500 lat i odpowiada rozmiarom spotykanych na ilustracjach historycznych. Martwe drewno – leżące i stojące – stanowi siedlisko dla ponad 4000 gatunków owadów oraz kilkuset gatunków grzybów.
W Puszczy stwierdzono ponad 250 gatunków ptaków, w tym dzięcioła białogrzbietego i trójpalczastego. Dzięcioły są uznawane za wskaźniki ekologiczne wysokiej jakości lasu pierwotnego ze względu na zależność od martwego drewna.
Status UNESCO i historia ochrony
Białowieski Park Narodowy został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1979 roku. W 1992 roku obszar rozszerzono na stronę białoruską – Belavezhskaya Pushcha National Park. Oba parki tworzą transgraniczny obiekt dziedzictwa. Puszcza Białowieska jest również Rezerwatem Biosfery UNESCO od 1977 roku.
Podstawowe informacje praktyczne
- Lokalizacja: Białowieża, województwo podlaskie
- Dojazd: Najbliższe miasto to Hajnówka (ok. 20 km). Brak bezpośredniego połączenia kolejowego do Białowieży
- Sezon: Park otwarty przez cały rok; warunki zimowe utrudniają poruszanie po szlakach w terenie bagnistym
- Noclegi: W samej wsi Białowieża dostępne są kwatery prywatne i obiekty gościnne; rezerwacja z wyprzedzeniem wskazana w sezonie letnim
Regulamin i zakazy
Na terenie BPN obowiązuje zakaz: zbioru roślin i grzybów, introdukcji zwierząt i roślin, używania otwartego ognia, schodzenia poza wyznaczone trasy oraz karmienia zwierząt. W strefie ścisłej dodatkowym wymogiem jest obecność licencjonowanego przewodnika.
Informacje na tej stronie mają charakter poglądowy. Regulacje wejścia do Białowieskiego Parku Narodowego mogą się zmieniać. Aktualne zasady dostępne są na oficjalnej stronie BPN: bpn.com.pl.
